CO TO JEST PŁASKOSTOPIE?

Płaskostopie (łac. pes planus, ang. flatfoot) to określenie budowy stopy, w której występuje obniżenie jej łuku podłużnego przyśrodkowego, a w niektórych przypadkach również zmiana ustawienia kości i stawów.

Stopa człowieka jest złożoną strukturą anatomiczną odpowiadającą za przenoszenie ciężaru ciała, utrzymywanie równowagi i umożliwianie prawidłowego chodu.

Jej sklepienie tworzą kości, więzadła, rozcięgno podeszwowe, mięśnie i ścięgna.

W płaskostopiu dochodzi do zmiany ukształtowania tego sklepienia.

Nie zawsze oznacza to jednak chorobę wymagającą leczenia.

Płaskostopie może stanowić bezobjawowy wariant budowy stopy, szczególnie u dzieci i osób z elastycznym sklepieniem.

Znaczenie kliniczne zależy przede wszystkim od:

• wieku,
• stopnia obniżenia sklepienia,
• elastyczności stopy,
• obecności bólu,
• ustawienia pięty,
• funkcji ścięgien i więzadeł,
• sposobu chodzenia,
• występowania innych deformacji,
• wpływu zmian na codzienną aktywność.

Płaskostopie może występować jednostronnie lub obustronnie.

W niektórych przypadkach wiąże się z dolegliwościami bólowymi i ograniczeniem sprawności ruchowej, ale u wielu osób nie powoduje istotnych problemów.

JAK ZBUDOWANA JEST STOPA?

Stopa składa się z 26 kości, licznych stawów, więzadeł, mięśni oraz ścięgien.

W anatomii wyróżnia się trzy główne części:

1. Stęp

Obejmuje m.in.:

• kość skokową,
• kość piętową,
• kość łódkowatą,
• kość sześcienną,
• trzy kości klinowate.

2. Śródstopie

Tworzy je pięć kości śródstopia.

3. Palce

Zbudowane są z paliczków.

Wszystkie te elementy współpracują, umożliwiając przenoszenie obciążeń oraz dostosowywanie stopy do podłoża.

Istotną rolę odgrywają także stawy skokowe, stawy stępu i połączenia pomiędzy kośćmi śródstopia.

CZYM JEST SKLEPIENIE STOPY?

Sklepienie stopy to układ łuków anatomicznych powstających dzięki odpowiedniemu ułożeniu kości oraz działaniu struktur stabilizujących.

Wyróżnia się:

1. Łuk podłużny przyśrodkowy

Przebiega wzdłuż wewnętrznej strony stopy.

Stanowi najważniejszy element oceniany w przypadku płaskostopia podłużnego.

2. Łuk podłużny boczny

Znajduje się po zewnętrznej stronie stopy i jest zwykle niższy.

3. Łuk poprzeczny

Jest związany z poprzecznym ułożeniem kości i struktur stopy.

Sklepienie uczestniczy w:

• przenoszeniu obciążeń,
• dostosowywaniu stopy do nierówności podłoża,
• stabilizacji podczas stania,
• amortyzacji,
• magazynowaniu i oddawaniu części energii sprężystej podczas chodu.

Nie jest strukturą sztywną.

Jego kształt może zmieniać się podczas obciążania stopy.

JAKIE SĄ RODZAJE PŁASKOSTOPIA?

Płaskostopie można klasyfikować według kilku kryteriów.

1. Płaskostopie podłużne

Charakteryzuje się obniżeniem łuku podłużnego przyśrodkowego.

2. Płaskostopie poprzeczne

To określenie stosowane w odniesieniu do zmian dotyczących przedniej części stopy i rozkładu obciążeń w jej obrębie.

Nie jest jednak tożsame z płaskostopiem podłużnym, a jego definicje w praktyce klinicznej bywają mniej jednoznaczne.

3. Płaskostopie elastyczne

Sklepienie jest obniżone podczas obciążenia, ale może ponownie się uwidaczniać, gdy stopa nie jest obciążona lub podczas wspięcia na palce.

4. Płaskostopie sztywne

Obniżenie sklepienia utrzymuje się także bez obciążenia, a ruchomość określonych stawów może być ograniczona.

5. Płaskostopie wrodzone

Występuje w związku z określonymi zaburzeniami rozwoju struktur stopy.

6. Płaskostopie nabyte

Rozwija się w późniejszym okresie życia, np. wskutek zmian ścięgnistych, więzadłowych, urazu lub zaburzeń biomechanicznych.

Podział ten ma znaczenie dla wyboru diagnostyki i ewentualnego leczenia.

CZYM JEST PŁASKOSTOPIE PODŁUŻNE?

Płaskostopie podłużne charakteryzuje się obniżeniem łuku podłużnego przyśrodkowego stopy.

Podczas stania większa część przyśrodkowej powierzchni podeszwy może kontaktować się z podłożem.

Zmianie tej może towarzyszyć:

• koślawe ustawienie pięty,
• zwiększona pronacja stopy,
• zmiana ustawienia kości skokowej,
• odwiedzenie przedniej części stopy,
• zmiana rozkładu obciążenia.

Nie każda osoba z niskim łukiem stopy odczuwa ból.

W wielu przypadkach taka budowa nie wymaga specjalistycznego leczenia.

CZYM JEST PŁASKOSTOPIE POPRZECZNE?

Określenie płaskostopie poprzeczne odnosi się do zmian związanych z budową i obciążaniem przedniej części stopy.

Może występować zwiększone obciążenie określonych głów kości śródstopia.

W niektórych przypadkach współistnieją:

• poszerzenie przodostopia,
• modzele podeszwowe,
• dolegliwości w obrębie śródstopia,
• deformacje palców,
• paluch koślawy.

Nie należy jednak zakładać, że każde poszerzenie przodostopia oznacza odrębną jednostkę chorobową.

Ból przedniej części stopy może mieć również wiele innych przyczyn.

CZYM RÓŻNI SIĘ PŁASKOSTOPIE ELASTYCZNE OD SZTYWNEGO?

Cecha	Płaskostopie elastyczne	Płaskostopie sztywne
Sklepienie podczas stania	Obniżone	Obniżone
Sklepienie bez obciążenia	Może się odtwarzać	Zazwyczaj pozostaje obniżone
Ruchomość stopy	Zwykle zachowana	Często ograniczona
Występowanie u dzieci	Bardzo częste	Rzadsze
Możliwe przyczyny	Wariant rozwojowy, wiotkość, czynniki biomechaniczne	Nieprawidłowości kostne, zrosty, inne schorzenia
Postępowanie	Często obserwacja, gdy brak objawów	Często wymaga dokładniejszej diagnostyki

Ważne: Bolesne lub sztywne płaskostopie, szczególnie gdy jest jednostronne, wymaga oceny specjalistycznej.

PŁASKOSTOPIE U DZIECI

U małych dzieci łuk podłużny stopy często nie jest wyraźnie widoczny.

Wynika to m.in. z:

• etapu rozwoju układu kostno-stawowego,
• obecności tkanki tłuszczowej na podeszwie,
• elastyczności więzadeł,
• stopniowego dojrzewania mechanizmów ruchowych.

Wiele dzieci ma fizjologiczne, elastyczne płaskostopie.

Wraz z rozwojem stopy jej sklepienie może stawać się bardziej widoczne.

Samo obniżenie łuku u dziecka bez bólu i ograniczenia sprawności nie oznacza konieczności stosowania wkładek lub leczenia.

Znaczenie mają przede wszystkim objawy, elastyczność oraz ogólna funkcja stopy.

PŁASKOSTOPIE U DOROSŁYCH

U dorosłych płaskostopie może być utrwaloną cechą budowy stopy lub rozwijać się stopniowo.

Nabyte obniżenie sklepienia może być związane z:

• niewydolnością struktur więzadłowych,
• zaburzeniami funkcjonowania ścięgna mięśnia piszczelowego tylnego,
• urazami,
• określonymi chorobami stawów,
• procesami zwyrodnieniowymi,
• zaburzeniami neurologicznymi.

Współcześnie w przypadku postępującej deformacji u dorosłych stosuje się m.in. określenie postępująca deformacja zapadającej się stopy (progressive collapsing foot deformity, PCFD).

Termin ten podkreśla, że nie zawsze chodzi wyłącznie o jeden mięsień lub ścięgno.

JAKĄ ROLĘ PEŁNI MIĘSIEŃ PISZCZELOWY TYLNY?

Mięsień piszczelowy tylny (musculus tibialis posterior) jest jednym z ważnych mięśni stabilizujących stopę.

Jego ścięgno przebiega za kostką przyśrodkową i przyczepia się do kilku struktur stopy, szczególnie w okolicy kości łódkowatej.

Uczestniczy m.in. w:

• odwracaniu stopy,
• wspieraniu łuku przyśrodkowego,
• stabilizacji podczas obciążania,
• kontroli określonych faz chodu.

Uszkodzenie lub niewydolność jego ścięgna może być związana z rozwojem nabytego płaskostopia.

Nie oznacza to jednak, że każde płaskostopie jest spowodowane osłabieniem mięśnia piszczelowego tylnego.

CZYM JEST NIEWYDOLNOŚĆ ŚCIĘGNA PISZCZELOWEGO TYLNEGO?

Dysfunkcja ścięgna mięśnia piszczelowego tylnego może obejmować zmiany przeciążeniowe, degeneracyjne lub uszkodzenia.

Możliwe objawy to:

• ból po wewnętrznej stronie kostki,
• obrzęk w przebiegu ścięgna,
• trudności ze wspięciem na palce jednej nogi,
• stopniowe obniżanie łuku stopy,
• zmiana ustawienia pięty.

W bardziej zaawansowanych sytuacjach może dochodzić do deformacji stopy.

Wymaga to odpowiedniej diagnostyki, ponieważ leczenie zależy od rodzaju i stopnia zmian.

CZYM JEST WIĘZADŁO SPRĘŻYSTE STOPY?

Więzadło piętowo-łódkowe podeszwowe, nazywane również więzadłem sprężystym (spring ligament), stanowi ważny element biernej stabilizacji łuku przyśrodkowego.

Podtrzymuje określone struktury stawu skokowo-łódkowego.

Współpracuje z innymi więzadłami oraz ścięgnami.

Jego osłabienie lub uszkodzenie może uczestniczyć w rozwoju postępującej deformacji stopy u dorosłych.

Nie należy jednak traktować tego więzadła jako jedynego elementu odpowiedzialnego za kształt sklepienia.

CZYM JEST ROZCIĘGNO PODESZWOWE?

Rozcięgno podeszwowe (plantar fascia) jest silną strukturą łącznotkankową przebiegającą wzdłuż podeszwy stopy.

Rozpoczyna się w okolicy kości piętowej i rozciąga się w kierunku palców.

Uczestniczy w:

• stabilizacji łuku podłużnego,
• przenoszeniu obciążeń,
• magazynowaniu energii sprężystej,
• mechanizmie usztywniania stopy podczas odbicia.

Właściwości rozcięgna są istotne dla biomechaniki chodu.

Nie oznacza to jednak, że każde płaskostopie prowadzi do zapalenia rozcięgna podeszwowego.

CZYM JEST MECHANIZM WINDLASS?

Mechanizm windlass opisuje proces, w którym zgięcie grzbietowe palców, szczególnie palucha, zwiększa napięcie rozcięgna podeszwowego.

W określonych fazach chodu prowadzi to do zmiany mechaniki sklepienia stopy.

Mechanizm ten uczestniczy w:

• zwiększaniu sztywności stopy podczas odbicia,
• stabilizacji łuku podłużnego,
• efektywnym przenoszeniu sił.

W przypadku określonych deformacji stopy jego funkcjonowanie może ulegać zmianom.

Nie jest jednak jedynym mechanizmem odpowiedzialnym za utrzymywanie sklepienia.

JAKIE MIĘŚNIE STABILIZUJĄ STOPĘ?

W stabilizacji stopy uczestniczą zarówno mięśnie znajdujące się w obrębie podudzia, jak i mięśnie własne stopy.

Do ważnych struktur należą:

1. Mięsień piszczelowy tylny

Wspiera przyśrodkową część sklepienia.

2. Mięsień piszczelowy przedni

Uczestniczy w kontroli ustawienia stopy.

3. Mięsień strzałkowy długi

Uczestniczy w stabilizacji określonych struktur stopy i kontroli obciążenia.

4. Mięsień zginacz długi palucha

Współuczestniczy w określonych mechanizmach stabilizacji i odbicia.

5. Mięsień zginacz długi palców

Wpływa na funkcjonowanie palców i mechanikę stopy.

6. Mięsień odwodziciel palucha

Jest jednym z mięśni własnych stopy związanych ze stabilizacją jej przyśrodkowej części.

7. Mięsień zginacz krótki palców

Uczestniczy w funkcjonowaniu podeszwowej części stopy.

8. Mięśnie międzykostne i glistowate

Uczestniczą w kontroli palców i stabilności przodostopia.

Wszystkie te mięśnie współdziałają z więzadłami i strukturami kostnymi.

CZYM JEST PRONACJA STOPY?

Pronacja jest złożonym ruchem stopy związanym m.in. z określonym ustawieniem stawów stępu.

Stanowi naturalną część mechaniki chodu.

Umożliwia stopie dostosowywanie się do podłoża i rozkładanie obciążeń.

W przypadku płaskostopia może występować zwiększona lub przedłużona pronacja.

Nie oznacza to jednak, że sama pronacja jest zjawiskiem patologicznym.

Znaczenie kliniczne zależy od jej zakresu, czasu trwania i współistnienia objawów.

CZYM JEST KOŚLAWOŚĆ PIĘTY?

Koślawość pięty oznacza określone odchylenie ustawienia tylnej części stopy.

Może współwystępować z płaskostopiem podłużnym.

W takim przypadku pięta może przyjmować ustawienie związane z ewersją tylnej części stopy.

Zmiana ta może wpływać na:

• rozkład obciążeń,
• mechanikę stawu skokowego,
• działanie ścięgien,
• ustawienie przodostopia.

Nie każde koślawe ustawienie pięty wymaga leczenia.

PŁASKOSTOPIE A CHÓD

Chód jest złożonym procesem angażującym wiele stawów i mięśni.

Stopa uczestniczy w:

• przyjmowaniu obciążenia,
• stabilizacji ciała,
• dostosowywaniu do podłoża,
• przekazywaniu sił,
• fazie odbicia.

Płaskostopie może zmieniać określone parametry biomechaniczne chodu.

Nie u wszystkich osób prowadzi jednak do nieprawidłowego wzorca ruchowego lub bólu.

Ocena funkcjonalna powinna uwzględniać cały układ ruchu, a nie tylko wysokość sklepienia.

PŁASKOSTOPIE A STAW SKOKOWY

Staw skokowy i stawy stępu współpracują podczas stania i chodzenia.

Zmiany ustawienia stopy mogą wpływać na rozkład sił w tych strukturach.

W niektórych przypadkach płaskostopie może współistnieć z:

• ograniczeniem ruchomości,
• przeciążeniem określonych ścięgien,
• bólem w okolicy kostek,
• zmianami ustawienia tylnej części stopy.

Nie oznacza to jednak, że każda osoba z płaskostopiem rozwinie chorobę stawu skokowego.

PŁASKOSTOPIE A KOLANA

Biomechanika stopy może oddziaływać na określone parametry ruchu kończyny dolnej.

W badaniach analizuje się relacje pomiędzy:

• pronacją stopy,
• rotacją piszczeli,
• ustawieniem kolana,
• kontrolą ruchową,
• obciążeniami podczas chodu.

Zależności te nie są jednak proste ani jednakowe u wszystkich osób.

Nie można stwierdzić, że płaskostopie automatycznie powoduje koślawość kolan lub ból stawów kolanowych.

PŁASKOSTOPIE A BIODRA

Ustawienie stopy może współwystępować z określonymi wzorcami ruchowymi całej kończyny dolnej.

Znaczenie mają m.in.:

• siła mięśni biodra,
• kontrola miednicy,
• zakres ruchomości stawów,
• sposób obciążania kończyny.

W badaniach biomechanicznych analizuje się związki między budową stopy a funkcjonowaniem bardziej proksymalnych części kończyny.

Nie oznacza to jednak, że płaskostopie jest bezpośrednią przyczyną wszystkich dolegliwości biodra.

PŁASKOSTOPIE A KRĘGOSŁUP

Płaskostopie bywa rozpatrywane w kontekście całego łańcucha biomechanicznego.

Zmiany ustawienia stopy mogą współwystępować z określonymi różnicami w sposobie stania i chodzenia.

Jednak nie ma podstaw, aby każde płaskostopie uznawać za przyczynę bólu kręgosłupa.

Ból pleców może wynikać z wielu czynników, w tym:

• obciążeń mechanicznych,
• siły i wytrzymałości mięśni,
• poziomu aktywności,
• zmian zwyrodnieniowych,
• innych schorzeń.

Dlatego ocena pacjenta powinna mieć charakter indywidualny.

JAKIE SĄ OBJAWY PŁASKOSTOPIA?

Płaskostopie może nie powodować żadnych objawów.

W przypadkach objawowych mogą występować:

• ból po wewnętrznej stronie stopy,
• zmęczenie stóp podczas długiego chodzenia,
• ból w okolicy kostki przyśrodkowej,
• dyskomfort w obrębie pięty,
• przeciążenie określonych struktur podeszwowych,
• trudności ze wspięciem na palce,
• ograniczenie tolerancji aktywności,
• zmiany ustawienia obuwia podczas użytkowania.

Objawy zależą od rodzaju deformacji i jej przyczyny.

Ważne: Sam wygląd stopy nie pozwala określić stopnia dolegliwości ani konieczności leczenia.

JAKIE SĄ PRZYCZYNY PŁASKOSTOPIA?

Płaskostopie może być związane z różnymi czynnikami.

1. Indywidualne uwarunkowania anatomiczne

Kształt stopy jest częściowo związany z budową kości i tkanek miękkich.

2. Etap rozwoju

Elastyczne płaskostopie jest częste u dzieci.

3. Wiotkość więzadłowa

Może wpływać na ustawienie sklepienia podczas obciążenia.

4. Zaburzenia funkcji ścięgien

Szczególnie znaczenie może mieć ścięgno mięśnia piszczelowego tylnego.

5. Urazy

Mogą uszkadzać struktury stabilizujące stopę.

6. Zmiany zwyrodnieniowe

Mogą wpływać na ustawienie i ruchomość stawów.

7. Koalicja stępu

Wrodzone nieprawidłowe połączenie określonych kości stępu może powodować sztywne płaskostopie.

8. Choroby neurologiczne

Mogą zmieniać napięcie mięśniowe i kontrolę ruchową.

9. Zwiększone obciążenie mechaniczne

Może sprzyjać występowaniu objawów i określonych zmian funkcjonalnych.

Nie każda z tych przyczyn występuje u wszystkich pacjentów.

CZYM JEST KOALICJA STĘPU?

Koalicja stępu (tarsal coalition) to nieprawidłowe połączenie pomiędzy określonymi kośćmi stępu.

Połączenie może mieć charakter:

• kostny,
• chrzęstny,
• włóknisty.

Może ograniczać ruchomość stopy i prowadzić do sztywnego płaskostopia.

Czasami objawy pojawiają się dopiero w okresie dojrzewania.

Możliwe są:

• ból,
• ograniczona ruchomość,
• częste skręcenia,
• trudności podczas aktywności fizycznej.

Rozpoznanie może wymagać odpowiednich badań obrazowych.

PŁASKOSTOPIE A NADMIERNA RUCHOMOŚĆ STAWÓW

U części osób z elastycznym płaskostopiem występuje zwiększona ruchomość określonych stawów.

Może być ona związana z indywidualnymi właściwościami tkanki łącznej.

Nie oznacza to jednak, że każde płaskostopie jest objawem choroby tkanki łącznej.

Uogólniona hipermobilność jest odrębnym zagadnieniem klinicznym.

Ocena jej znaczenia wymaga uwzględnienia całego obrazu zdrowotnego.

PŁASKOSTOPIE A ŚCIĘGNO ACHILLESA

Ścięgno Achillesa łączy mięśnie łydki z kością piętową.

Uczestniczy w przenoszeniu sił podczas chodu, biegu i wspięcia na palce.

Ograniczona możliwość zgięcia grzbietowego stopy, np. w związku z przykurczem mięśnia brzuchatego łydki lub kompleksu mięśniowo-ścięgnistego, może współwystępować z określonymi deformacjami stopy.

W badaniu klinicznym ocenia się m.in. zakres ruchomości stawu skokowego.

Nie oznacza to jednak, że skrócenie ścięgna Achillesa jest przyczyną każdego płaskostopia.

JAK DIAGNOZUJE SIĘ PŁASKOSTOPIE?

Podstawą diagnostyki jest badanie kliniczne.

Lekarz lub odpowiednio wykwalifikowany specjalista może ocenić:

• ustawienie stóp podczas stania,
• wysokość łuku przyśrodkowego,
• ustawienie pięty,
• ruchomość stawów,
• funkcję ścięgien,
• sposób chodzenia,
• obecność bólu,
• siłę mięśniową.

Ważne jest również porównanie ustawienia stopy z obciążeniem i bez obciążenia.

Nie każda osoba z płaskostopiem wymaga badań obrazowych.

NA CZYM POLEGA TEST WSPINANIA NA PALCE?

Test wspięcia na palce (heel-rise test) jest wykorzystywany w ocenie funkcjonowania tylnej części stopy oraz określonych struktur mięśniowo-ścięgnistych.

Podczas badania pacjent wykonuje wspięcie na palce.

Specjalista obserwuje m.in.:

• możliwość uniesienia pięty,
• kontrolę ruchu,
• zmianę ustawienia tyłostopia,
• obecność bólu.

W określonych sytuacjach wykonuje się wspięcie na palce jednej nogi.

Nieprawidłowy wynik może sugerować zaburzenie funkcji określonych struktur, ale sam nie stanowi pełnego rozpoznania.

CZYM JEST TEST JACKA?

Test Jacka, nazywany również testem Hubscher, polega na biernym zgięciu grzbietowym palucha podczas obciążania stopy.

Pozwala obserwować reakcję łuku podłużnego przyśrodkowego.

Jest związany z mechanizmem windlass.

Może stanowić element badania klinicznego elastyczności stopy.

Nie powinien być jednak jedynym kryterium rozpoznawania lub kwalifikowania płaskostopia do leczenia.

CZYM JEST TEST „TOO MANY TOES”?

Objaw „too many toes” jest wykorzystywany podczas oglądania stopy od tyłu.

W określonych deformacjach może być widoczna większa liczba palców po bocznej stronie, co wiąże się z odwiedzeniem przodostopia.

Jest to jedna z cech obserwowanych w niektórych postaciach nabytego płaskostopia.

Sam objaw nie jest wystarczający do ustalenia pełnego rozpoznania.

JAKIE BADANIA OBRAZOWE WYKORZYSTUJE SIĘ W DIAGNOSTYCE?

W zależności od wskazań mogą być stosowane:

1. Radiografia stóp pod obciążeniem

Pozwala ocenić określone relacje kostne w pozycji stojącej.

2. Ultrasonografia

Może służyć ocenie wybranych ścięgien i struktur tkanek miękkich.

3. Rezonans magnetyczny

Jest przydatny w wybranych sytuacjach, np. przy podejrzeniu uszkodzenia ścięgien lub innych zmian tkanek miękkich.

4. Tomografia komputerowa

Może być stosowana przy określonych nieprawidłowościach kostnych.

5. Obrazowanie pod obciążeniem

W specjalistycznej diagnostyce można wykorzystywać metody umożliwiające ocenę relacji kostnych podczas obciążania stopy.

Dobór badania zależy od objawów i podejrzewanej przyczyny.

CZYM JEST PODOBOSKOPIA I PODOGRAFIA?

Podoskopia umożliwia obserwację powierzchni kontaktu stopy z podłożem.

Podografia lub pedobarografia mogą służyć do oceny rozkładu nacisków podeszwowych.

Badania te mogą dostarczać dodatkowych informacji o obciążaniu stopy.

Nie zastępują jednak pełnego badania ortopedycznego.

Sam obraz odcisku podeszwy nie wystarcza do oceny wszystkich struktur kostnych, więzadłowych i mięśniowo-ścięgnistych.

CZY KAŻDE PŁASKOSTOPIE WYMAGA LECZENIA?

Nie.

Bezobjawowe płaskostopie elastyczne często nie wymaga leczenia, szczególnie u dzieci.

Decyzja o postępowaniu zależy przede wszystkim od:

• bólu,
• ograniczenia sprawności,
• sztywności stopy,
• postępu deformacji,
• obecności zmian ścięgnistych,
• innych nieprawidłowości.

Celem leczenia nie zawsze jest uzyskanie określonego wyglądu łuku stopy.

W wielu przypadkach najważniejsze jest zmniejszenie bólu i poprawa funkcji.

JAK LECZY SIĘ OBJAWOWE PŁASKOSTOPIE?

Postępowanie może obejmować:

1. Ćwiczenia terapeutyczne

Dobierane do rodzaju zaburzenia i możliwości pacjenta.

2. Fizjoterapię

Obejmującą poprawę kontroli ruchowej i funkcjonowania odpowiednich struktur.

3. Modyfikację aktywności

Szczególnie w okresie nasilenia dolegliwości.

4. Odpowiednie obuwie

Uwzględniające komfort i wymagania konkretnej osoby.

5. Wkładki ortopedyczne

Mogą być stosowane w określonych sytuacjach objawowych.

6. Leczenie współistniejących zaburzeń

Np. patologii ścięgien lub procesów zapalnych.

7. Leczenie operacyjne

Rozważane w wybranych przypadkach, gdy istnieją konkretne wskazania.

Nie ma jednego schematu odpowiedniego dla wszystkich rodzajów płaskostopia.

CZY WKŁADKI ORTOPEDYCZNE KORYGUJĄ PŁASKOSTOPIE?

Wkładki ortopedyczne mogą wpływać na rozkład obciążeń oraz komfort chodzenia.

U wybranych pacjentów pomagają zmniejszać objawy.

Nie oznacza to jednak, że zawsze trwale zmieniają budowę sklepienia stopy.

U dzieci z bezobjawowym, elastycznym płaskostopiem rutynowe stosowanie wkładek w celu wymuszenia powstania łuku nie ma mocnego uzasadnienia.

U dorosłych wkładki mogą być elementem postępowania objawowego.

Ich dobór powinien uwzględniać indywidualne potrzeby.

JAKIE ĆWICZENIA SĄ STOSOWANE W FIZJOTERAPII STÓP?

W zależności od wskazań wykorzystuje się ćwiczenia związane z:

• aktywacją mięśni własnych stopy,
• kontrolą ustawienia stopy,
• wzmacnianiem określonych mięśni podudzia,
• równowagą,
• koordynacją ruchową,
• poprawą tolerancji obciążenia,
• zwiększaniem zakresu ruchu, gdy jest ograniczony.

Przykładem może być ćwiczenie skracania stopy (short-foot exercise), polegające na kontrolowanym aktywowaniu mięśni sklepienia bez nadmiernego podwijania palców.

Nie jest to jednak uniwersalna terapia każdej postaci płaskostopia.

Ćwiczenia powinny być dostosowane do wieku, objawów i rodzaju deformacji.

CZYM JEST ĆWICZENIE SHORT FOOT?

Short-foot exercise to ćwiczenie wykorzystywane w treningu mięśni własnych stopy.

Polega na próbie delikatnego skrócenia długości stopy przez aktywne uniesienie łuku przyśrodkowego, bez nadmiernego zginania palców.

Celem jest poprawa kontroli określonych mięśni stabilizujących stopę.

W badaniach analizowano jego wpływ na:

• aktywność mięśni własnych,
• kontrolę sklepienia,
• wybrane parametry równowagi,
• funkcję stopy.

Nie oznacza to jednak, że ćwiczenie odwraca każdą deformację kostną lub sztywną postać płaskostopia.

CZY CHODZENIE BOSO POMAGA NA PŁASKOSTOPIE?

Chodzenie boso może zmieniać sposób pracy mięśni stopy i odbierania bodźców z podłoża.

Nie oznacza to jednak, że jest uniwersalnym sposobem leczenia płaskostopia.

Znaczenie mają:

• wiek,
• rodzaj stopy,
• obecność bólu,
• stan skóry,
• choroby współistniejące,
• rodzaj podłoża.

U osób z zaburzeniami czucia, cukrzycą lub zwiększonym ryzykiem uszkodzenia stóp chodzenie boso może być niewskazane.

KIEDY ROZWAŻA SIĘ LECZENIE OPERACYJNE?

Leczenie chirurgiczne może być rozważane w wybranych przypadkach objawowego, zaawansowanego lub sztywnego płaskostopia.

Wskazania zależą od:

• wieku,
• rodzaju deformacji,
• stopnia jej zaawansowania,
• obecności bólu,
• funkcji ścięgien,
• zmian w stawach,
• skuteczności wcześniejszego leczenia.

W zależności od sytuacji stosuje się różne procedury, np.:

• osteotomie,
• rekonstrukcje więzadłowe,
• zabiegi dotyczące ścięgien,
• artrodezy określonych stawów.

Nie istnieje jedna operacja odpowiednia dla wszystkich pacjentów z płaskostopiem.

JAKIE TKANKI I BIAŁKA SĄ ZWIĄZANE ZE SKLEPIENIEM STOPY?

Prawidłowa budowa i funkcjonowanie stopy zależą od wielu struktur.

Należą do nich:

• tkanka kostna,
• chrząstka stawowa,
• więzadła,
• ścięgna,
• mięśnie,
• rozcięgno podeszwowe,
• naczynia,
• nerwy obwodowe.

Na poziomie molekularnym ważne są m.in.:

• kolagen typu I,
• kolagen typu II w chrząstce,
• elastyna,
• proteoglikany,
• białka odpowiedzialne za kurczliwość mięśni,
• składniki macierzy pozakomórkowej.

Są to naturalne elementy biologii układu ruchu.

Nie stanowią potwierdzonej listy składników ani zakresu zapisu bioinformacyjnego ampułki AGMED.

JAKIE GENY MOGĄ BYĆ ZWIĄZANE Z BUDOWĄ TKANKI ŁĄCZNEJ?

Do genów uczestniczących w rozwoju i funkcjonowaniu tkanek układu ruchu należą m.in.:

• COL1A1 i COL1A2 – związane z kolagenem typu I.
• COL2A1 – związany z kolagenem typu II.
• COL3A1 – związany z kolagenem typu III.
• ELN – kodujący elastynę.
• FBN1 – związany z fibryliną-1.
• TNXB – związany z tenascyną-X.
• COMP – związany z białkiem macierzy chrząstki.
• ACAN – kodujący agrekan.
• MMP2 i MMP9 – związane z określonymi procesami przebudowy macierzy pozakomórkowej.

Nie wszystkie te geny są bezpośrednio związane z typowym elastycznym płaskostopiem.

Występują w wielu tkankach organizmu.

Ważne: Nie ma jednego genu odpowiedzialnego za wszystkie postacie płaskostopia.

Z JAKIMI CHOROBAMI I ZABURZENIAMI MOŻE WSPÓŁWYSTĘPOWAĆ PŁASKOSTOPIE?

1. Dysfunkcja ścięgna mięśnia piszczelowego tylnego

Może prowadzić do nabytego obniżenia sklepienia.

2. Postępująca deformacja zapadającej się stopy

Obejmuje złożone zmiany ustawienia stopy u dorosłych.

3. Koalicja stępu

Może prowadzić do sztywnego płaskostopia.

4. Nadmierna ruchomość stawów

Może współwystępować z elastycznym obniżeniem łuku.

5. Określone choroby neurologiczne

Mogą wpływać na napięcie mięśni i ustawienie stopy.

6. Choroby tkanki łącznej

W niektórych zespołach mogą występować zmiany budowy stóp.

7. Choroby zapalne stawów

Mogą wpływać na struktury stawowe i ścięgniste.

8. Deformacje pourazowe

Mogą rozwijać się po uszkodzeniach kości, więzadeł lub ścięgien.

9. Bóle przeciążeniowe stóp

Mogą współistnieć z określonymi zmianami biomechanicznymi.

10. Zmiany zwyrodnieniowe stawów stopy

Mogą występować w bardziej zaawansowanych lub długo trwających deformacjach.

Ważne: Współwystępowanie nie oznacza, że płaskostopie automatycznie powoduje każdą z wymienionych chorób.

CZY PŁASKOSTOPIU MOŻNA ZAPOBIEGAĆ?

Nie wszystkim postaciom płaskostopia można zapobiec.

Część wynika z naturalnego rozwoju, uwarunkowań anatomicznych lub określonych chorób.

W przypadku objawowych zmian u dorosłych istotne może być:

• odpowiednio wczesne rozpoznanie zaburzeń ścięgnistych,
• kontrolowanie przeciążeń,
• zachowanie aktywności fizycznej,
• rehabilitacja dobrana do problemu,
• leczenie współistniejących schorzeń.

Nie istnieje jednak jedna metoda gwarantująca zachowanie wysokiego sklepienia u każdej osoby.

Wysokość łuku stopy nie jest samodzielną miarą jej zdrowia.

KIEDY NALEŻY SKONSULTOWAĆ PŁASKOSTOPIE ZE SPECJALISTĄ?

Konsultacja jest szczególnie wskazana, gdy występują:

• narastający ból stopy,
• jednostronna, postępująca zmiana jej kształtu,
• ograniczenie ruchomości,
• sztywność stopy,
• obrzęk w okolicy kostki przyśrodkowej,
• trudności ze wspięciem na palce,
• ból po urazie,
• zaburzenia chodu,
• znaczne ograniczenie codziennej aktywności.

U dzieci szczególnej uwagi wymaga bolesne lub sztywne płaskostopie.

U dorosłych nowe, postępujące obniżanie sklepienia może wymagać oceny funkcji ścięgien i więzadeł.

O AMPUŁCE BIOINFORMACYJNEJ

PŁASKOSTOPIE to pojedyncza ampułka bioinformacyjna marki AGMED, przeznaczona do wykorzystania jako akcesorium podczas pracy z urządzeniami biorezonansowymi.

Ampułka stanowi pozycję w kolekcji bioinformacyjnej związaną z tematyką płaskostopia, budowy sklepienia stopy, biomechaniki chodu, mięśni i więzadeł stopy, rozcięgna podeszwowego oraz zaburzeń ustawienia kończyn dolnych.

Nazwa produktu ma charakter katalogowy i nie stanowi deklaracji potwierdzonego działania terapeutycznego.

Nie oznacza, że ampułka podnosi łuk stopy, koryguje kości, wzmacnia mięśnie lub przywraca prawidłową biomechanikę chodu.

Możesz zamówić ją pojedynczo lub jako element większej kolekcji ampułek do gabinetu.

INFORMACJE O PRODUKCIE

Nazwa: PŁASKOSTOPIE
Marka: AGMED
Rodzaj: pojedyncza ampułka bioinformacyjna
Liczba: 1 szt.
Tematyka: płaskostopie, pes planus, łuk podłużny stopy, sklepienie stopy, koślawość pięty, mięsień piszczelowy tylny, rozcięgno podeszwowe, biomechanika chodu, ortopedia stopy
Przeznaczenie: akcesorium do pracy z urządzeniami biorezonansowymi
Gwarancja: 5 lat
Etykieta w języku angielskim: dostępna na życzenie
Wysyłka zagraniczna: możliwa

WAŻNA INFORMACJA – PRODUKT KOLEKCJONERSKI

Ampułka bioinformacyjna AGMED jest produktem kolekcjonerskim przeznaczonym do wykorzystania jako akcesorium w pracy z urządzeniami biorezonansowymi.

Fiolka nie zawiera tkanki kostnej, chrząstki, więzadeł, ścięgien, mięśni, kolagenu, rozcięgna podeszwowego, komórek ani materiału biologicznego związanego z nazwą produktu.

Nazwa PŁASKOSTOPIE służy wyłącznie do identyfikacji pozycji w kolekcji bioinformacyjnej.

Ampułka nie jest przeznaczona do spożycia ani do bezpośredniego stosowania na ciało.

Produkt nie jest lekiem, suplementem diety ani wyrobem medycznym przeznaczonym do korekcji wad stóp.

Nie służy do diagnozowania płaskostopia, oceny funkcji ścięgien, pomiaru sklepienia stopy, badania biomechaniki chodu ani rozpoznawania chorób układu ruchu.

Nie wykazano, aby ampułki bioinformacyjne lub biorezonans korygowały płaskostopie, odbudowywały sklepienie stopy lub leczyły związane z nim dolegliwości.

Nie wykazano również, aby:

• podnosiły łuk podłużny stopy,
• zmieniały ustawienie kości stępu,
• korygowały koślawość pięty,
• wzmacniały mięśnie własne stopy,
• regenerowały ścięgno mięśnia piszczelowego tylnego,
• wzmacniały więzadło sprężyste,
• odbudowywały rozcięgno podeszwowe,
• usuwały sztywne deformacje stopy,
• poprawiały biomechanikę chodu poprzez potwierdzony mechanizm terapeutyczny,
• zmniejszały ból stopy w sposób klinicznie potwierdzony,
• zastępowały ćwiczenia terapeutyczne,
• zastępowały wkładki ortopedyczne, gdy są wskazane,
• leczyły koalicję stępu,
• zastępowały leczenie ortopedyczne lub chirurgiczne.

Produkt nie zastępuje badania ortopedycznego, fizjoterapii, badań obrazowych, leczenia urazów ani specjalistycznej opieki zdrowotnej.

W przypadku bolesnego, sztywnego lub postępującego płaskostopia wskazana jest konsultacja z lekarzem lub odpowiednio wykwalifikowanym specjalistą.